Günlük arşivler: Ocak 30, 2012

SYSPREP (System Preperation) İşlemi [SID Regeneration]

Başka bir kurulum amaçlı yapılandırma seçeneği olan Sysprep işlemi ise işletim sistemine ait güvenlik ID’lerinin yani SID’lerin (Security Identifier) yok edilerek imajlama ve imaj dağıtımı gibi Noktalarda aynı uygulama alt yapısına ve eş ayarlara sahip ancak SID anlamında tamamen özgün işletim sistemlerinin yapılandırılabilmesini mümkün kılar. SID’ler basit bir açıklama ile bir ülkedeki vatandaşların sosyal güvenlik numaralarına ya da vatandaşlık numaralarına benzetilebilir. Vatandaşlık numarası aynı olan birden fazla kişinin bulunması resmi işlemlerde karışıklık yaratacağından bu numaraların herkese bireysel olarak dağıtılması yani eşsiz olmaları gerekir. SID Noktasında da durum aynen bu şekildedir. Aynı ağ içerisinde birden fazla aynı SID’lere sahip bilgisayarın bulunması da bu bilgisayarların birbirlerine erişimi ve bu bilgisayarların eş zamanlı olarak başka işletim sistemleri ile erişimini engeller. Network’te bilgisayar SID’lerinin eşsiz olması gerekir.

Ancak her bilgisayarın sıfırdan kurulumunu yapmak çok sayıda makinenin bulunduğu ortamlarda pratik olarak mümkün değildir. İşletim sisteminin kurulumunun yanı sıra işletim sistemi üzerine gerekli uygulamaların kurulumu, lisanslanması, bilgisayar için gerekli güncelleştirmelerin yapılması, gereken ayarların yapılandırılması gibi birçok ayar da kurulumun ardından kurumsal ölçekteki şirketlerde yapılması gereken bilgisayar kurulum adımlarındandır. Tüm bu gereksinimler ve hız için imajlama teknolojileri kullanılır.

İmajlama teknolojileri özetle, bir işletim sisteminin hard diskinin imajını bir dosya halinde merkezi bir sunucuya aktarmak ve bu sunucudan da çok sayıda makineye dağıtmak üzerine kuruludur. Network üzerinden kendini başlatabilen yani PXE özelliğine sahip Ethernet adaptörü olan bilgisayarlar bu tip bir yöntem için oldukça kolaylık sağlarlar.

İmaj alınma işlemi yapılırken dikkat edilmesi gereken en önemli adım SID’lerin imaja dâhil olmaması, imaj yüklenen her bilgisayarın ilk açılışında kendi SID’lerini üretmesidir. Bunu yapabilmek için işletim sistemindeki SID’leri Sysprep işlemi ile yok etmek (Release / Purge) gerekir. Aşağıda maddeler halinde Windows 7 işletim sistemi üzerinde nasıl Sysprep yapılabileceği anlatılmıştır.

Sysprep Windows 7 içerisinden doğrudan bulunan bir uygulamadır. Windows klasörünün altında System32 path’inde yer almaktadır. Bu lokasyonun ardından ulaşılıp grafik arayüzden kullanılabileceği gibi komut satırından da çalıştırılabilir. Başlat simgesi ve ardından arama bölmesine cmd yazarak komut satırına kolayca erişilebilir. (Şekil 2.24)


Şekil 2.24: Sysprep için Komut Satırına Erişim

Komut satırının açılmasının ardından Şekil 2.25’te de görüldüğü gibi öncelikle “cd” yani “change directory” komutu ile Sysprep uygulamasının bulunduğu yola gidilir. Ardından sysprep.exe uygulaması /oobe, /generalize ve /shutdown parametreleri ile çalıştırılır. Böylelikle işletim sistemi kurulumu ve gerekli ayarların yapılandırılmasından sonra standart bir Sysprep işlemi başlatılmış olur.


Şekil 2.25: Sysprep Komut Syntax’i

Sysprep işlemi ile işletim sisteminin ürettiği tüm SID’ler yok edilir. Böylelikle birbirinden bağımsız SID’lere sahip işletim sistemlerinin oluşturulabilmesi sağlanır. (Şekil 2.26)


Şekil 2.26: Sysprep İşlemi

Sysprep işlemi tamamlandıktan sonra makinenin davranışı kapanmak ya da yeniden başlamak olabilir. Eklenen parametreye göre ki önceki yapılandırmada olduğu gibi “shutdown” parametresi kullanılmışsa işletim sistemi kapatılır. İşte bu aşamada işletim sistemi açılarak açılış aşamasında çeşitli imaj uygulamalarının ara yüzlerine düşürülerek imajı, referans imaj olarak alınabilir. Ardından alınan bu imaj ağdaki bilgisayarlara dağıtıldıktan sonra bilgisayarlar açılıp işletim sistemi başlatılırken makineler tekrar yapılandırılır. (Şekil 2.27)


Şekil 2.27: İşletim Sisteminin Sysprep işleminin ardından tekrar yapılandırılması

İşletim siteminin Sysprep’ten açılması aşamasında Şekil 2.28’de görüldüğü gibi donanımlara ilişkin sürücüler tekrar yapılandırılır.


Şekil 2.28: Sysprep İşleminin Ardından Donanımların yapılandırılması

Sysprep’ten açılışın son aşamasında, SID’ler yeniden oluşturulduğu için “Bilgisayarınız ilk kullanım için hazırlanıyor” ibaresi ekranda görülür. (Şekil 2.29)


Şekil 2.29: İşletim Sisteminin Kullanıma Hazırlanması

Sysprep işleminin tamamlanmasının ardından yeniden kullanıcı hesabı oluşturma ve bilgisayara isim verme işlemi yapılır. (Şekil 2.29) bu işlem Sysprep için kullanılabilecek autounattent.xml isimli bir cevap dosyası ile otomatikleştirilebilir.


Şekil 2.29: Kullanıcı Ayarlarının Yapılandırılması

Sysprep işleminin ardından açılan işletim sistemi önceden yapılandırılan tüm uygulamalara ve ayarlara sahip ancak tamamen yeni kurulmuşa benzer bir yapıdadır. (Şekil 2.30)


Şekil 2.30: Sysprep ile Beraber Oluşturulan Yeni Kullanıcı Ekosistemi

Ahmet TOPRAKÇI | MCT

Reklamlar

Windows 7 İşletim Sistemi Kurulumu

Her ne kadar Windows 7 işletim sisteminin kurulum oldukça sağlam temellere dayanan, hataya fazla şans tanımayan ve kurulum adımları takip edildiğinde sağlıklı kurulum yapılma ihtimali yüksek olan bir senaryo olsa da bu yazı içerisinde Windows 7’nin temiz kurulum senaryosuna çeşitli detaylarıyla her seviyeden kullanıcıya hitap eden bir uslüpla değinmek istedim. Windows 7 İşletim Sisteminin kurulum adımlarını ve kurulum sırasındaki disk bölümleme, biçimlendirme (format) gibi işlemleri aşağıdaki yazıda inceleyebilirsiniz.

Temiz Kurulum (Clean Install)

Windows 7 işletim sisteminin temiz kurulumu, yeni alınmış bir bilgisayar üzerine ya da üzerinde veri taşıyan ancak işletim sisteminin her hangi bir tamir-düzeltme işlemine uğramadan en baştan kurulduğu senaryolar için geçerli bir senaryodur.

Windows 7 işletim sisteminin kurulumuna başlamadan önce kurulumun yapılacağı medya hazır bulundurulmalıdır. Windows 7 kurulumu genellikle DVD her hangi bir sıkıştırmaya uğramamış ya da paket – iso halinde bulunmayan flat dosya yapısı ile yapılır. Standart DVD’den kurulum seçeneğinin haricinde USB’den kurulum, ISO dosyasından kurulum ya da ilgili kurulum dosyalarının network üzerinde bir paylaşımda tutulduğu yöntemler de kullanılabilir. Bu yöntemlerin hangisi tercih edilmişse bilgisayarın BIOS’unda ilgili seçeneğin başlangıç için ilk sıraya alınması kurulumu mümkün kılacak ya da kolaylaştıracaktır.

Aşağıda maddeler halinde Windows 7 işletim sisteminin sıfırdan kurulumu anlatılmıştır.

Windows 7’nin kurulumu versiyon ya da medya fark etmeksizin, kurulum medyasındaki dosyaların Şekil 2.1’de olduğu gibi bilgisayarın hard diskine kısmen aktarılması ile başlar.


Şekil 2.1: Windows 7 Kurulumu için gerekli dosyaların bilgisayar diskine aktarımı

Bu aşamanın ardından Windows 7’nin kurulumu ekranda animasyon destekli bir şekilde Windows logosunun görüntülenmesi ile devam eder. Başlangıçtaki bu animasyon Windows 7’nin grafiksel ya da estetik açıdan sunduğu özelliklerin bir ön izlemesi olarak değerlendirilebilir. (Şekil 2.2)


Şekil 2.2: Windows 7 Kurulum Başlama Ekranı

İlgili kurulum dosyalarının diske aktarılması ile beraber kurulum için kullanılacak dil, zaman ve para birimi biçimi, klavye ya da girdi metotları gibi bölgesel ayarların seçimi ile kuruluma devam edilir. Next ya da ileri seçeneği ile ilerlenir. (Şekil 2.3)


Şekil 2.3: Windows 7 Kurulum Dili, Zaman, Para Birimi Formatı ve Klavye seçimi

Bölgesel ayarların seçimi ile seçilen kriterlere uygun işletim sisteminin yüklenmesi aşamasına geçilir. (Şekil 2.4) Bu aşamada “Install Now” seçeneği ile kuruluma başlanabileceği gibi kurulumdan önce nelerin bilinmesi gerektiğine dair bir açıklama incelenebilir ve bunun yanı sıra makinenin içerisinde daha önceden kurulu bir işletim sistemi varsa bu işletim sistemine ilişkin onarma seçenekleri ile devam edilebilir.
NOT: Onarma Seçenekleri (Repair Options) ilerleyen makalelerde ayrıca incelenecektir.


Şekil 2.4: Windows 7 Kurulum Başlatma Ara yüzü

“Install Now” seçeneği ile başlayan kurulum adımlarında öncelikle son kullanıcı lisans sözleşmesinin (EULA) onaylanarak kuruluma devam edilmesi gerekir. (Şekil 2.5)


Şekil 2.5: Windows 7 Ultimate Son Kullanıcı Lisans Sözleşmesi

Bilgisayarın içerisinde daha önceden kurulu daha eski sürüm bir işletim sistemi varsa ki bu işletim sisteminin Windows Vista olması gerekir, Upgrade – Yükseltme seçeneği ile Windows 7’ye geçiş yapılabilir. Ancak temiz bir kurulumda “Custom” seçeneği ile devam edilmelidir. (Şekil 2.6)


Şekil 2.6: Windows 7’nin Temiz Kurulum için Custom Seçeneği

Bir sonraki adımda işletim sisteminin kurulacağı fiziksel disk ve bölüm ayarlaması yapılır. (Şekil 2.7) Disk bölümlendirilebilir, formatlanabilir, gerekiyorsa disk kontrolörüne ilişkin sürücüler yüklenebilir ve kurulumun yapılacağı bölüm seçilebilir.


Şekil 2.7: İşletim Sisteminin Kurulacağı Disk’in Seçimi

Gelişmiş sürücü seçenekleri (Şekil 2.8) içerisinde fiziksel disk istenilen farklı büyüklükteki yeni bölümlere ayrılabilir.


Şekil 2.8: Yeni Disk Bölümü Oluşturmak

Disk üzerinde yeni bölüm oluşturulurken Windows 7 işletim sisteminde sistem dosyaları için genellikle 100mb büyüklüğünde özel bir alan ayrılacaktır. (Şekil 2.9) Bu alan “System Reserved” şeklinde isimlendirilir.


Şekil 2.9: Windows’un Sistem Dosyaları için Ayrı Bir Bölüm Yaratacağı Uyarısı

Yeni disk bölümleri oluşturulduğunda, Windows 7’nin kurulacağı dizin ve disk yapısı Şekil 2.10’dakine benzer bir şekilde görünecektir. Bu bölümden yine istenirse oluşturulan ya da daha önceden var olan disk alanları silinebilir ya da var olan boş alanlar kullanılarak genişletilebilir.


Şekil 2.10: Sistem Dosyaları ve Kurulum için Bölümlendirilen Disk Yapısı

Bu seçimlerin ardından Windows 7 işletim sisteminin kurulumuna sistem otomatik olarak devam eder. (Şekil 2.11) Özetle Windows 7 işletim sisteminin kurulumu temel bölgesel ayarların seçimi ve disk alanlarının isteğe bağlı ayarlanmasından oluşur. Buradan çıkartılabilecek sonuç Windows 7’nin kurulumunun oldukça kolay olduğudur. Son kullanıcı seviyesinde bile rahatlıkla işletim sistemi kurulumu gibi yönetimsel işlemler yapılabilir.


Şekil 2.11: Windows 7 Kurulum Aşamaları

Windows 7 kurulumu gerekli dosyaların kopyalanması, genişletilmesi, özeliklerin yüklenmesi, güncellemelerin yüklenmesi ve kurulumun tamamlanması aşamalarından oluşur. Şekil 2.12’de bu aşamalar görülmektedir.


Şekil 2.12. Windows 7 Kurulumunun Tamamlanması

Kurulumun tamamlanması ile beraber işletim sistemini kullanacak ve yönetici ayrıcalıklarına sahip bir kullanıcı hesabı yaratılması istenir. Bu kullanıcı hesabı isimlendirilir ve bilgisayara da isim verilir. (Şekil 2.13) Bilgisayara verilecek isim kullanıcı adına göre otomatik atanabileceği gibi farklı bir şekilde de verilebilir.


Şekil 2.13: Kullanıcı Oluşturma ve Bilgisayarı İsimlendirme İşlemleri

Tanımlanan kullanıcı hesabına bir şifre atanır. Atanan bu şifre oldukça esnek olup gerektiğinde Group Policy’lerle şifre kuralları katılaştırılabilir. İstenirse şifre verilmeden de kullanıcı hesabı tanımlanabilir ancak şifresiz bir kullanıcı hesabı Uzak Masaüstü, klasör paylaşımlarına erişim gibi bir takım önemli özelliklerden yoksun olacağı için kullanıcı hesabına şifre tanımlaması yapmak önemli bir noktadır.

Şekil 2.14: Oluşturulan Kullanıcı Hesabı için Password Tanımlamak

 25 haneden oluşan Windows ürün anahtarı girilerek Windows 7 aktive edilebilir. Ürün anahtarı giremeden de kurulum tamamlanabilir ancak bu şekilde Windows 7, bir ay kadar kullanımına izin verecek ardından sadece ürün anahtarı girilip aktivasyon yapıldığında kullanımına izin verecektir.
Şekil 2.15: Ürün Anahtarı Giriş Ara yüzü

İşletim sisteminin güvenliğini sağlayan en önemli unsur güncellemelerdir. Windows 7’nin kurulumu ile beraber temel ayarların arasında otomatik update seçeneklerinin yapılandırılması istenecektir. Bu ayarlar içerisinden en doğru olan ayar “Use Recommended Setting” seçeneği ile devam etmektir. (Şekil 2.16) Bu seçenekle beraber otomatik update’ler ayarlanacak kritik güvenlik update’leri ve diğer temel Windows ögelerine ilişkin update’ler etkinleştirilecektir. Update’ler yayınlandığında Windows 7 internet bağlantısı etkinken bu update’leri download edecek ve kuracaktır. Kurulumun ardından eğer yeniden başlatma işlemi gerekiyorsa bu işlem yapılacak ve Microsoft Outlook, Internet Explorer gibi açık olan uygulamalar yeniden başlatmanın ardından otomatik olarak açılacaktır.


Şekil 2.16: Otomatik Güncelleme Yapısının Belirlenmesi

Update’lerin ayarlanmasından sonra saat dilimi ve tarih-saat ayarlarının yapılması istenecektir. (Şekil 2.17) Bu bölüm kuruluma başlarken seçilen bölgesel ayarlar göz önünde bulundurularak otomatik olarak getirilir. Saat ayarı ise öncellikli olarak bilgisayarın BIOS’undan ardından internet bağlantısı etkinken Microsoft üzerinden otomatik olarak ayarlanır. Genellikle bu aşama kontrol niteliğinde olup her hangi bir yapılandırma gerektirmez.


Şekil 2.17: Tarih ve Saat Ayarlarının Yapılandırılması

Windows 7 kurulumun ardından eğer network kablosu takılı ise ya da kablosuz ağ adaptörü etkin ise networkü otomatik olarak algılayacak ve tespit edilen networke ilişkin firewall template’i yapılandırılmasını isteyecektir. (Şekil 2.18) Bu firewall template’i ile beraber bilgisayara erişim çeşitli kriterlere bağlanacaktır. Temel olarak bu template’ler Home, Work ve Public şeklinde ayrılmıştır.


Şekil 2.18: Firewall Template’leri için Lokasyon Seçimi

Şekil 2.19’da görüldüğü gibi seçilen firewall template’ine ya da başka bir değişle şablonuna ilişkin gerekli ayarlar yapılandırılır. Eğer firewall template’i Home yani Ev olarak belirlenmişse Work ve Pubic template’lerine göre daha esnek kurallar etkin olacaktır.


Şekil 2.19: Seçilen Lokasyonun Uygulanması

Ağ ayarlarının yapılandırmasının bir diğer aşaması olarak Windows 7 ile beraber gelen ve detayları daha sonra açıklanacak olan HomeGroup özelliğine ilişkin yapılandırma bu bölümde yapılır. (Şekil 2.20) HomeGroup adından da anlaşılabileceği gibi genellikle ev ortamında birden fazla bilgisayar arasında doküman, müzik, video, resim paylaşımı gibi çoklu çalışma imkânları sağlar. Windows 7 aynı ağdaki başka bir Windows 7 yapısında oluşturulmuş Homegroup’u doğrudan görür. Önceden oluşturulmuş Homegroup’a atanan şifre bu bilgisayar üzerinde de yazılarak seçilen kriterlere uygun veri paylaşımı yapılabilir.


Şekil 2.20: HomeGroup Yapılandırması

Tüm bu yapılandırmanın ardından Windows 7’nin kurulumu ve kurulum sonrası ayarları tamamlanır. (Şekil 2.21)


Şekil 2.21: Windows 7 Kurulum Sonrası Ayarlarının Tamamlanması

Windows 7 kurulumunun ardından ilk açılışta belirtilen kullanıcı hesabına ilişkin ayarlar yapılandırılır ve bu kullanıcı hesabı ile oturum açılır. (Şekil 2.22)

Şekil 2.22: Windows 7 Hoş Geldiniz Ekranı

Windows 7’ye oturum açıldığında Şekil 2.23’deki gibi bir masaüstü kullanıcıyı karşılar. Bu ekranda ilk bakışta göze çarpanlar önceki işletim sistemlerine göre görev çubuğunda meydana gelen değişim, arka plan ve ögelerin yerleşimleridir.


Şekil 2.23: Windows 7 Masaüstü

Ahmet TOPRAKÇI | MCT